Το καρτέλ του γάλακτος στο σκαμνί

Το καρτέλ του γάλακτος στο σκαμνί

http://www.enet.gr/, 18/03/2007

Του ΚΩΣΤΑ ΛΑΣΚΑΡΕΛΙΑ


ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗ.

Την Πέμπτη, ύστερα από έρευνες ενός χρόνου και έξι ημερών, εισάγεται στην ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού το καρτέλ του γάλακτος. Το κατηγορητήριο, που καταλαμβάνει 236 σελίδες, στέλνει στο «εδώλιο» 17 γαλακτοβιομηχανίες και επιχειρήσεις από τον χώρο των τροφίμων και της εμπορίας.
Οι εναρμονισμένες πρακτικές, τόσο στην αγορά όσο και στη διάθεση του γάλακτος και των προϊόντων γάλακτος, είναι η κατηγορία που αντιμετωπίζουν. Από τα στοιχεία της έρευνας, και από το κατηγορητήριο:

  • Εγείρονται ερωτήματα, που αφορούν το χειρόγραφο πρακτικό της συνάντησης των γαλακτοβιομηχάνων στη Λάρισα που είχε αποκαλύψει η «Κ.Ε.»
  • Εντοπίζεται δυσαρμονία μεταξύ των εισηγήσεων και της τελικής απόφασης για υπαγωγή της ΜΕΒΓΑΛ στις χαριστικές διατάξεις του νόμου και μείωση του προστίμου της κατά 30%.
  • Προκύπτει ενεργός συμμετοχή του Ελληνικού Οργανισμού Γάλακτος (ΕΛΟΓ), νομικού προσώπου ιδιωτικού δικαίου υπαγόμενου στον δημόσιο τομέα, στην υπόθεση του καρτέλ.
  • Εμφανίζεται, σε έντονη μορφή, η προσπάθεια καθυποταγής κάθε τρίτου ο οποίος επιχειρούσε να δημιουργήσει, με όρους ελεύθερης αγοράς, άλλες συνθήκες απ' αυτές που το καρτέλ είχε επιβάλει στα γαλακτοκομικά.
  • Απουσιάζει η Υπηρεσία Ειδικών Ελέγχων, πρώην ΣΔΟΕ, από μία, τουλάχιστον, ομολογία ύπαρξης διπλών τιμολογίων στην αγορά γάλακτος από τους παραγωγούς.

Η συνάντηση της Λάρισας
Το χειρόγραφο πρακτικό από τη συνάντηση των γαλακτοβιομηχάνων στη Λάρισα βρέθηκε 6 Ιουνίου του 2006 στα γραφεία της ΜΕΒΓΑΛ, στα Κουφάλια της Θεσσαλονίκης. Δεν το βρήκαν τα δύο εντεταλμένα για τον έλεγχο της γαλακτοβιομηχανίας στελέχη της Επιτροπής Ανταγωνισμού, αλλά ένα τρίτο στέλεχος, η Βασιλική Βήττα, που βρέθηκε εκεί με εντολή της Αλεξάνδρας Ταραμπίκου, τότε προϊσταμένης στην α' διεύθυνση εφαρμογής και ανιψιάς του προέδρου της ΜΕΒΓΑΛ, Πέτρου Παπαδάκη.

Το ενδιαφέρον στην υπόθεση ήταν ότι η Βήττα, ως λογίστρια, δεν μετείχε στους ελεγκτικούς μηχανισμούς της Επιτροπής Ανταγωνισμού και την ημέρα εκείνη ήταν με εκπαιδευτική άδεια στη Θεσσαλονίκη. Η γνησιότητα του χειρογράφου αμφισβητείται τώρα από τους κατηγορουμένους.
Σε σχέση με τη ΜΕΒΓΑΛ το βασικό ερώτημα έχει να κάνει με την υπαγωγή της στο ειδικό καθεστώς που συνεπάγεται μειωμένο πρόστιμο κατά 30%. Από επισημάνσεις που περιέχονται στο κατηγορητήριο «καταφαίνεται ο ηγετικός ρόλος και η συμμετοχή στο σύνολο των παραβάσεων των εταιρειών ΔΕΛΤΑ και ΜΕΒΓΑΛ, γεγονός που λαμβάνεται υπόψη ως επιβαρυντικός παράγοντας». Ενδεικτικές είναι αναφορές: «Οι εταιρείες ΔΕΛΤΑ και ΜΕΒΓΑΛ αποτελούν τον κύριο κορμό του συνόλου των συμπράξεων», όπως και η παρατήρηση ότι όλα τα στοιχεία που έθεσε η βιομηχανία υπ' όψιν της επιτροπής ήταν ήδη στον φάκελο της υπόθεσης από τις τρεις καταθέσεις ανθρώπων της.
Υπάρχουν, όμως, και τρία ακόμη μείζονα θέματα που προκύπτουν από την εισήγηση στην ολομέλεια της Επιτροπής Ανταγωνισμού. Είναι:

1. Ο ρόλος του Ελληνικού Οργανισμού Γάλακτος, ο οποίος στην εισήγηση περιγράφεται ως συμμέτοχος του καρτέλ. Στο κατηγορητήριο της επιτροπής: εμφανίζεται ο πρόεδρος του ΕΛΟΓ Πολ. Φάσσας να συνδιαλέγεται με τη ΦΑΓΕ, η οποία του ζητεί εμπιστευτικές καταστάσεις με τιμές.
Στο ίδιο κατηγορητήριο παρουσιάζεται το στέλεχος του ΕΛΟΓ Χρ. Κρομμύδας να ενημερώνει ηλεκτρονικά τόσο τον σύνδεσμο γαλακτοβιομηχανιών όσο και τον διευθυντή της ΦΑΓΕ για τις τιμές, που οι γαλακτοβιομηχανίες κατέβαλαν στους παραγωγούς.
Βρέθηκαν, ακόμη, έγγραφα του ΕΛΟΓ με τιμές στις περισσότερες γαλακτοβιομηχανίες, σε βαθμό που η Επιτροπή Ανταγωνισμού να λέει πως «συνάγεται ότι όλα τα μέλη του ΣΕΒΓΑΠ (σ.σ.: Σύνδεσμος Βιομηχανιών) έχουν πρόσβαση στα εμπιστευτικά στοιχεία του ΕΛΟΓ» -ενός οργανισμού που υποτίθεται ότι συστήθηκε για να προστατεύει τους παραγωγούς γάλακτος.

2. Οι μέθοδοι που το καρτέλ μεταχειρίζεται για να καταπνίξει κάθε τρίτον που μπαίνει στην αγορά και ακολουθεί τους κανόνες της ελεύθερης αγοράς. Η περίπτωση της ολλανδικών συμφερόντων εταιρείας Friesland είναι χαρακτηριστική: Πουλάει φτηνά το «φρέσκο Champion» γάλα και, επειδή όσοι συγκροτούν τα καρτέλ αντιμετωπίζουν αδυναμία να «απαντήσουν» με προσφορά δική τους στο ίδιο προϊόν, «απαντούν» με το γιαούρτι.

Ο «πόλεμος» των προσφορών

Αποφασίζουν -κι αυτό, κατά το κατηγορητήριο, φαίνεται από χειρόγραφες σημειώσεις για μια προσφορά- «1 γιαούρτι δώρο στο ένα πληρωμένο». Σουπερμάρκετ μετέχουν «στην άσκηση πίεσης για να σταματήσει η Friesland τις προσφορές» στο γάλα.
Αλλη αντίδραση του καρτέλ περιγράφεται στο κατηγορητήριο και στο κεφάλαιο «προτάσεις αντίδρασης»:
«Ηδη έχει σχεδιαστεί σε συμφωνία με ΦΑΓΕ και ΔΕΛΤΑ για προσφορά 2+1 σε όλα τα λευκά με έναρξη 28/8 στη Β. Ελλάδα, από Σέρρες έως Εβρο, για 3 εβδομάδες. Στόχος το ξεκαθάρισμα των μικρών και αναμονή αντίδρασης της Friesland. «Η ενέργεια θα μετρηθεί» αναφέρεται στην εσωτερική αλληλογραφία του καρτέλ και σημειώνεται: «εάν τα πιο πάνω δεν αποδώσουν και δεν ηρεμήσει η Friesland, τότε σίγουρα οι ενέργειες θα κλιμακωθούν και στα στραγγιστά...»

3. Ο ρόλος της ΥΕΙΔΕ (υπηρεσίας ειδικών ελέγχων, πρώην ΣΔΟΕ), που δεν έχει ενεργοποιηθεί με το καρτέλ, όταν το κατηγορητήριο της επιτροπής γράφει για διπλά τιμολόγια.

Αναφέρει χαρακτηριστικά: «σε ορισμένα τιμολόγια πώλησης παραγωγού, τα οποία δεσμεύθηκαν να προσκομίσουν, αναγραφόταν μία τιμή, ενώ σε δεύτερο φύλλο αναγραφόταν μία συμπληρωματική τιμή». Αυτό γινόταν, όπως αναφέρεται, για «να μπορεί να δείχνει μόνο το πρώτο τιμολόγιο στις ανταγωνίστριες εταιρείες».

http://www.enet.gr/online/online_text/c=112,id=100622916