ΜΕΤΑΛΛΕΙΑ ΒΩΞΙΤΗ ΣΤΗΝ ΟΙΤΗ

ΟΜΙΛΟΣ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ

Προς τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας

Εξοχότατο κ. Κάρολο Παπούλια

Εξοχότατε Κύριε Πρόεδρε της Ελληνικής Δημοκρατίας,

OITHΑποφασίσαμε να απευθυνθούμε σε Σας γιατί πληροφορηθήκαμε την επίσκεψη Σας, μετά από πρόσκληση των μεταλλωρύχων της ΕΛΜΙΝ.Α.Ε., στην περιοχή των μεταλλείων στα Δυο Βουνά Οίτης, για να παραστείτε, το Σάββατο 4-12-2010, σε δοξολογία για την εορτή της Αγίας Βαρβάρας, προστάτιδας των μεταλλωρύχων. Θα θέλαμε να Σας ενημερώσουμε για ένα περιβαλλοντικό έγκλημα που διαπράττει εδώ και 7 χρόνια η μεταλλευτική εταιρεία ΕΛΜΙΝ Α.Ε. στον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού της Οίτης. Πιστεύουμε πως δεν μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για τη λειτουργία της κοινωνίας μας όταν επιτρέπει στα ιδιωτικά συμφέροντα να είναι πιο δυνατά από το κοινό καλό και την προστασία του περιβάλλοντος.

Η εταιρεία ΕΛΜΙΝ Α.Ε, δραστηριοποιείται σε διάφορες περιοχές στο βουνό της Οίτης. Εδώ και 7 χρόνια παραβιάζει κατάφωρα κάθε δασική και περιβαλλοντική νομοθεσία με εξορυκτική δραστηριότητα στον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού της Οίτης, περιοχή απολύτου προστασίας, στη θέση «Κοκκινόβραχος».

Αλλά ας Σας εκθέσουμε τα πράγματα με τη σειρά :

Ως Εθνικοί Δρυμοί κηρύσσονται δασικές περιοχές «οι οποίες παρουσιάζουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον εξ απόψεως διατηρήσεως της άγριας πανίδας και χλωρίδας, των γεωμορφικών σχηματισμών του υπεδάφους, της ατμόσφαιρας, των υδάτων και γενικώς του περιβάλλοντος» σύμφωνα με τον νομοθέτη (άρθρο 79 παρ. 1 νδ 86/69, ως σήμερα ισχύει).

Ο Εθνικός Δρυμός της Οίτης (Ν. Φθ/δας) κηρύχθηκε το έτος 1966 με το Βασιλικό Διάταγμα  218/66 (ΦΕΚ 56/ΤΑ/66), µε σκοπό την προστασία της µμοναδικής χλωρίδας και άγριας ζωής του βουνού. Από την άποψη της οικολογικής αξίας, θεωρείται ένας από τους καλύτερους Εθνικούς Δρυµούς στην Ελλάδα. Οι ειδικοί επιστήμονες τη θεωρούν πολύ σηµαντική περιοχή για την προστασία της σπάνιας χλωρίδας των βουνών της Κεντρικής Ελλάδας. Για πόσο ακόμη ; Το σπανιότερο είδος θηλαστικού που απαντά στο δρυμό είναι το Ευρωπαϊκό αγριόγιδο. Μεγάλης οικολογικής σηµασίας είναι το µμικρό οροπέδιο στην θέση Λειβαδιές, όπου παρουσιάζονται 3 τύποι λιβαδιών και µια εκπληκτική ποικιλία φυτών και εντόµων. Η ύπαρξη μιας εποχιακής λίμνης στη µέση του οροπεδίου αυτού προσφέρει οικολογικό θώκο σε έναν αριθµό ειδών που σε άλλη περίπτωση δεν θα ενδηµούσαν σε ένα τυπικό ορεινό βιότοπο. Το εντυπωσιακότερο στοιχείο της φύσης του δρυµού είναι η συνύπαρξη µιας µεγάλης ποικιλίας ενδιαιτηµάτων σε µικρή γεωγραφική έκταση. 15 τύποι ενδιαιτηµάτων έχουν περιγραφθεί στην περιοχή. Το επικρατέστερο πέτρωµα εδώ είναι ο ασβεστόλιθος. Αυτός είναι και ο λόγος που ο Εθνικός Δρυµός (ΕΔ), και η Οίτη γενικότερα, είναι διάσπαρτη µε καρστικούς σχηµατισµούς μεγάλου αισθητικού ενδιαφέροντος. Μεγάλης οικολογικής αξίας είναι μια περιορισμένης έκτασης συστάδα από μαύρη πεύκη στα βορειοανατολικά του δρυµού.  Η σημασία της έγκειται στο μεγάλο βαθμό απομόνωσής της από τα εκτεταμένα δάση μαύρης πεύκης της βόρειας (Πίνδος, Όλυμπος) και της νότιας Ελλάδας (Ταΰγετος, Χελμός).

Το σύνολο του ΕΔ της Οίτης είναι περιοχή NATURA 2000 (με κωδικό GR24400004) και έχει χαρακτηριστεί ως "περιοχή ειδικής προστασίας ορνιθοπανίδας - SPA" κατ' εφαρμογή του άρθρου 4 παρ. 1 της Οδηγίας 79/409/ΕΟΚ, που ενσωματώθηκε στο Ελληνικό Δίκαιο με την 414985/1985 ΚΥΑ (ΦΕΚ 757 Β/18-12-1985) και την 29283/23-12-1997 ΚΥΑ (ΦΕΚ 68Β/4-2-90) και τελεί υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας για τη διατήρηση της ορνιθοπανίδας και τη μη διατάραξη της οικολογικής ισορροπίας. Εμπίπτει επίσης στην παρ. 1α του άρθρου 4 του Ν. 3208/2003 (ΦΕΚ 303/24-12-2003).

Ο Ν. 996/71 (άρθρο 6, παρ. 2) απαγορεύει επί ποινή απολύτου ακυρότητας την ανόρυξη και εκμετάλλευση μεταλλείων και λατομείων εντός του πυρήνα των Εθνικών Δρυμών. Στις περιφερειακές ζώνες προσδιορίζονται τα επιτρεπτά έργα έτσι ώστε να μην έχουν αρνητική επίδραση στον πυρήνα.

Οι εξαιρέσεις του Ν. 1734/87 (για παραχώρηση δημοσίων δασών για μεταλλευτικές εργασίες, άρθρο 13, παρ. 1α) δεν ισχύουν για τους πυρήνες των ΕΔ. Το ίδιο διαπιστώνεται και στο εγκεκριμένο Σχέδιο Διαχείρισης του ΕΔ της Οίτης (αρ. 514/20-02-1997, απόφαση ΓΓ Περ. Στ. Ελλάδας). 

Δυστυχώς, σε πείσμα κάθε θεσμικού πλαισίου προστασίας των εθνικών δρυμών, ξεκίνησε από την αρχή  σχεδόν (1967-1970) επιφανειακή εξόρυξη βωξίτη στη θέση «Κοκκινόβραχος» στον πυρήνα του εθνικού δρυμού της Οίτης και στη συνέχεια υπόγεια εξόρυξη (μετά το 1980). Η λειτουργία του μεταλλευτικού χώρου γινόταν κατά παράβαση των σχετικών διατάξεων του Δασικού Κώδικα. Μετά την ισχύ του Ν. 1734/87 στους πυρήνες δεν είναι δυνατή λειτουργία μεταλλείων και λατομείων. Οι υφιστάμενες και λειτουργούσες μεταλλευτικές επιχειρήσεις όφειλαν εντός έτους από την έκδοση του Ν. 998/79 να συμορφωθούν με τις διατάξεις του άρθρου 57, παρ. 6. Τα τελευταία χρόνια ξεκίνησε καινούργια εξορυκτική δραστηριότητα στην προαναφερθείσα θέση «Κοκκινόβραχος» από την Εταιρεία "ΕΛΜΙΝ ΑΕ.

Ο Όμιλος Φίλων του Δάσους, τοπική περιβαλλοντική οργάνωση της Φθιώτιδας, του οποίου είμαι πρόεδρος, ξεκίνησε εδώ και 7 χρόνια έναν αγώνα προστασίας του Εθνικού Δρυμού της Οίτης από τη λειτουργία των μεταλλείων βωξίτη της εταιρείας "ΕΛΜΙΝ ΑΕ." στη θέση «Κοκκινόβραχος» ΟΠ" στο ΔΔ Μεξιατών του Δήμου Υπάτης Ν. Φθ/δας, αλλά και σε ολόκληρη την Οίτη.

Ο μεταλλευτικός χώρος υπόγειας εκμετάλλευσης βωξίτη στη θέση «Κοκκινόβραχος» (που σύμφωνα με το αριθμ. 103491/2811/7-7-2003 έγγραφο του Υπουργείου Γεωργίας, Γεν. Δ/νση Αναπτυξης και Προστασίας Δασών και ΦΠ, Δ/νση Αισθητικών Δασών, Δρυμών και Θήρας, βρίσκεται κατά τα 2/3 στον πυρήνα και κατά το 1/3 στην περιφερειακή ζώνη του εθνικού δρυμού της Οίτης) παραβιάζει κατάφωρα τις αρχές προστασίας του Εθνικού Δρυμού της Οίτης.

Αλλά και η ίδια η ΚΥΑ (2003) έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (που επείχε θέση θεώρησης μελέτης σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 45 του Ν. 998/79) για τη θέση «Κοκκινόβραχος», ανέφερε ρητά ότι η εταιρεία δεν απαλλασσόταν από την υποχρέωση εφοδιασμού και με άλλες άδειες-εγκρίσεις. Επί λέξει ανέφερε «Εννοείται ότι πριν από οποιαδήποτε επέμβαση στον υπόψη χώρο, πρέπει η ενδιαφερόμενη "ΕΛΜΙΝ ΑΕ." να έχει εφοδιαστεί με την ειδική έγκριση επέμβασης σύμφωνα με το άρθ. 57 παράγρ. 2 του Ν. 998/79, να έχει εγκριθεί η τεχνική μελέτη που προβλέπεται από το άρθρο 4 του Κ.Μ.Λ.Ε. και να έχει μεταλλευτικά δικαιώματα στον υπόψη χώρο». Τίποτα από αυτά δεν έγινε. 

Η εταιρεία γνωρίζοντας ότι οι δασικές υπηρεσίες δεν θα ενέκριναν επέμβαση στον πυρήνα εθνικού δρυμού, τις παρέκαμψε και άρχισε την εξόρυξη χωρίς έγκριση.

Η "ΕΛΜΙΝ ΑΕ" από την αρχή κινήθηκε παράτυπα και παράνομα για την έναρξη των διαδικασιών εκμετάλλευσης του κοιτάσματος. Σύμφωνα με το άρθρο 57 του Ν. 998/79 η έναρξη των διαδικασιών εκμετάλλευσης αρχίζει με τη χορήγηση της έγκρισης επέμβασης και την παραχώρηση, κατά χρήση, της αναγκαίας έκτασης. Οι διαδικασίες που τηρούνται στη φάση αυτή είναι:

1.    Υποβολή αιτήματος της μεταλλευτικής εταιρείας προς τη Δ/νση Δασών (Δεν υπεβλήθη )  το οποίο συνοδεύεται από :

Α) Μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων, θεωρημένη από το ΥΠΕΧΩΔΕ. (Η Δ/νση Δασών Ν. Φθ/δας δεν έχει τέτοια μελέτη)

Β) Κοινή Υπουργική Απόφαση (ΚΥΑ) έγκρισης περιβαλλοντικών όρων

Γ) Έγγραφο του Υπ. Ανάπτυξης που να πιστοποιεί ότι η εκμετάλλευση του συγκεκριμένου κοιτάσματος είναι συμφέρουσα για την Εθνική Οικονομία

2.    Ακολουθεί αυτοψία και εισήγηση αρμοδίου Δασολόγου της Δ/νσης δασών ή εισήγηση του αρμοδίου Δασαρχείου (Δεν υπάρχει τέτοια εισήγηση)

3.    Γνωμοδοτεί η Α/θμια ΕΕΔΑ για τον καθορισμό του ανταλλάγματος (Δεν υπάρχει γνωμοδότηση) και

4.    Εκδίδεται η Απόφαση έγκρισης της επέμβασης και παραχώρησης κατά χρήση της έκτασης, αφού καταβληθεί, εφ 'άπαξ το αντάλλαγμα χρήσης

Το ΥΠΕΧΩΔΕ κατάρτισε το 2003 το σχέδιο ΚΥΑ (Υπ. ΠΕΧΩΔΕ, Υπ. Ανάπτυξης και Υπ. Γεωργίας) "περί έγκρισης περιβαλλοντικών όρων για την υπόγεια εκμετάλλευση βωξίτη έκτασης 29500 τ.μ της εταιρείας "ΕΛΜΙΝ. ΑΕ" στη θέση Κοκκινόβραχος χωρίς να έχει κατ' αρχήν τις υπηρεσιακές απόψεις  της Δ/νσης Αισθητικών Δασών, Δρυμών και Θήρας του Υπ. Γεωργίας και χωρίς να ακολουθήσει την προβλεπόμενη διαδικασία.

Από το 2003 έχουμε απευθυνθεί με αντίστοιχα έγγραφά μας στη Δ/νση Αισθητικών Δασών, Δρυμών και Θήρας του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης, στο ΥΠΕΧΩΔΕ, στο Υπ. Ανάπτυξης-Γεν. Δ/νση Ορυκτού Πλούτου, στο Συνήγορο του Πολίτη, στο Σώμα Επιθεωρητών-Ελεγκτών Δημόσιας Διοίκησης, στην Ειδική Υπηρεσία Επιθεωρητών Περιβάλλοντος ΥΠΕΧΩΔΕ, στην Επιθεώρηση Δασών Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, στη Δ/νση Δασών Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας, στη Δ/νση Δασών Ν. Φθ/δας και στο Δασαρχείο Λαμίας, στη Δ/νση Περιβάλλοντος και Χωροταξίας, για να καταγγείλουμε τη σκανδαλώδη καταστροφή του Εθνικού Δρυμού της Οίτης από την παράνομη  δραστηριότητα της υπόγειας εξόρυξης βωξίτη από την εταιρεία «ΕΛΜΙΝ ΑΕ» και να ζητήσουμε την επέμβασή τους.

Από τους παραπάνω φορείς έχουμε μια αλληλογραφία που συνηγορεί υπέρ των επιχειρημάτων και των θέσεών μας. Αναφέρουμε ενδεικτικά μερικές από τις θέσεις των διαφόρων Υπουργείων και υπηρεσιών :

Με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο δεν είναι δυνατό να χορηγηθεί έγκριση επέμβασης στην ΕΛΜΙΝ για την προαναφερθείσα  θέση χωρίς προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση (έγγραφο Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Γεν. Δ/νση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών, αρ. πρωτ. 105827/2031/27-9-2004, που κοινοποιείται στις αρμόδιες υπηρεσίες της Περιφέρειας και Νομαρχίας Φθ/δας και έγγραφο αρ. πρ. 91518/163/1-2-2005 που έχει κοινοποιηθεί στη Δ/νση Δασών Περιφέρειας). Επιπλέον το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης, (Δ/νση Προστασίας Δασών, Τμήμα Β) με το αριθμ. 112878/3378/21-10-2004 έγγραφό του αναφέρει ότι είναι εξεταστέο εάν η μεταβίβαση των μισθωτικών δικαιωμάτων της Εταιρείας «Βωξίτες Ελευσίνας Α.Ε» προς την ΕΛΜΙΝ είναι νόμιμη. Και αυτό διότι η εν λόγω μεταβίβαση ολοκληρώθηκε ενώ η πρώτη εταιρεία τελούσε υπό καθεστώς ειδικής εκκαθάρισης και γεννώνται ερωτηματικά εάν το μεταβιβασθέν μισθωτικό δικαίωμα ήταν ενεργό και σε ισχύ. 

Οι ενέργειές μας είχαν ως αποτέλεσμα να σφραγιστεί το μεταλλείο από το Δασαρχείο Λαμίας (έγγραφο του Δασαρχείου Λαμίας αριθμ. 4983/21-6-2004) και να ξεκινήσει ΕΔΕ για την εν λόγω υπόθεση. Παράλληλα καταθέσαμε προσφυγή στο ΣτΕ για την ακύρωση της με αρ. πρ. οικ. 111900/20-8-2003 κοινής υπουργικής απόφασης των Υπουργών ΠΕ.ΧΩ.ΔΕ, ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ και ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ. Η προσφυγή μας απορρίφθηκε για τυπικούς λόγους (μη τήρηση προθεσμιών).

Η εταιρεία «ΕΛΜΙΝ ΑΕ» καταθέτει στο ΣτΕ αίτηση αναστολής της απόφασης για σφράγισμα του μεταλλείου. Η  Δ/νση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων με το αρ. πρωτ. έγγραφο 112878/3378/21-10-2004 προς το ΣτΕ για αντίκρουση της αίτησης αναστολής της Εταιρείας ΕΛΜΙΝ θεωρεί ανυπόστατους όλους τους ισχυρισμούς της εταιρείας για συνέχιση της λειτουργίας των μεταλλείων.  Η αίτηση αναστολής της Εταιρείας ΕΛΜΙΝ απορρίπτεται από το ΣτΕ.

Παρόλα αυτά η εταιρεία «ΕΛΜΙΝ ΑΕ», παραβιάζοντας τους νόμους, εξακολουθεί παράνομα τις μεταλλευτικές της δραστηριότητες στον «Κοκκινόβραχο». Καταγγείλαμε τις αρμόδιες δασικές υπηρεσίες που δεν ενεργούν για την τήρηση των προβλεπομένων και την εφαρμογή των νόμων.

Δυστυχώς η εταιρεία "ΕΛΜΙΝ ΑΕ" καταθέτει νέα μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΚΥΑ αριθμ.132432/4963/3-10-2005) για υπόγεια εκμετάλλευση βωξίτη στη νέα θέση "Ψωμούλα - Πεύκα ΟΠ157". Η θέση «Ψωμούλα» βρίσκεται σε δημόσια δασική έκταση στην περιφερειακή ζώνη του Εθνικού Δρυμού Οίτης και εφάπτεται του ρέματος «Γερακάρη» που αποτελεί όριο του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού, σε υψόμετρο 1.055 μ. περίπου. Θεσμικά εμπίπτει στην παρ.1α του άρθρου 4 του Ν. 998/79 (εθνικοί δρυμοί, αισθητικά δάση, υγρότοποι, διατηρητέα μνημεία της φύσης κ.λ.π., όπως η θέση "Κοκκινόβραχος").

Εκδίδεται ΚΥΑ (132432/4963/3-10-05) που εγκρίνει τους όρους μόνο για «Ψωμούλα» (σε έκταση 18.925 τ.μ) και όχι για τη θέση Πεύκα, που βρίσκεται στον πυρήνα. Η εξόρυξη θα ξεκινάει από την περιφερειακή ζώνη αλλά θα συνεχίζεται και μέσα στον πυρήνα του δρυμού, όπου βρίσκεται και η οικονομικά εκμεταλλεύσιμη ποσότητα του βωξίτη.

Η Δ/νση Δασών Ν.Φθ/δας με το αριθμ. 4147/30-11-2005 έγγραφό της αρνείται να χορηγήσει σχετική έγκριση επέμβασης στη θέση «Ψωμούλα» χωρίς σχετική Νομοθετική ρύθμιση (σύμφωνα με τη θέση του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης, Δ/νση Προστασίας Δασών, έγγραφο 91518/1-2-2005 προς την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, για την προηγούμενη θέση Κοκκινόβραχος). Η ΕΛΜΙΝ κάνει προσφυγή στην Περιφέρεια κατά της προαναφερθείσας απόφασης της Δ/νσης Δασών για τη θέση «Ψωμούλα».

Επισκεπτόμαστε τον τότε Γ.Γ. Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κ. Κ. Έξαρχο. Μεγάλη εντύπωση μας προξένησε η θέση του ότι αντιδρούμε υπερβολικά για «μια τρύπα στο βουνό που δεν προξενεί και ιδιαίτερη ζημιά». Δεν πρόκειται για μια τρύπα αλλά για ένα ολόκληρο οικοσύστημα που κάτω από τις μεταλλευτικές δραστηριότητες αλλάζει ισορροπίες. Η πολυπλοκότητα των οικοσυστημάτων, των συστημάτων ζωής, δεν μπορούν ποτέ να ελεγχθούν με ασφάλεια. Δεν μπορούμε ποτέ να πούμε ότι διαχειριζόμαστε με ασφάλεια πολύπλοκες σχέσεις και αλληλεπιδράσεις. Αυτό που μπορούμε να ελέγξουμε είναι οι αξίες μας, οι προτεραιότητές μας, οι οικονομικές μας δραστηριότητες. Μια στενή, μηχανιστική και ποσοτική αντίληψη για τη φύση μας έκανε να έχουμε μια καταστροφική συμπεριφορά απέναντι στο περιβάλλον. Οι «τρύπες» σημαίνουν διάνοιξη δρόμων στο βουνό, ανατινάξεις και δημιουργία μεγάλων στοών,  μετακίνηση βαρέων οχημάτων, όχληση. Σημαίνουν ακόμη μη αναστρέψιμες οικολογικές αλλοιώσεις στην περιοχή, όπως καταστροφή ευαίσθητων χερσαίων οικοσυστημάτων, μετακινήσεις απειλούμενων ειδών άγριας ορνιθοπανίδας αλλά και θηλαστικών (αγριόγιδο της Οίτης), ανατροπή της φυσικής υδρολογίας του βουνού, διατάραξη της ισορροπίας των επιφανειακών και υπόγειων νερών. Αν λάβουμε υπόψη τις περιόδους λειψυδρίας που αντιμετωπίζουμε τα τελευταία χρόνια όλο και πιο συχνά, η προοπτική διατάραξης του υδρολογικού δυναμικού της περιοχής αποκτά δραματικές διαστάσεις.

Ο τότε Γ.Γ. Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας κ. Κ. Έξαρχος, με την αριθμ. 3374/11-8-2006 απόφασή του, εντέλει τη χορήγηση έγκρισης επέμβασης σε δημόσιο δάσος στη θέση «Ψωμούλα» στο Δρυμό. Καταγγέλλουμε δημόσια την απόφαση αυτή, για την οποία έχουμε καταθέσει μηνυτήρια αναφορά στον Εισαγγελέα Πρωτοδικών Λαμίας (αριθμ. 290/14-9-2006).

Στο παρελθόν είχε δοθεί άδεια για πειραματική εξόρυξη στη θέση «Πεύκα», στα όρια με τη θέση «Ψωμούλα». Τα στείρα υλικά αντί να τοποθετηθούν σε στοά τοποθετήθηκαν επιφανειακά σε ρέμα της περιοχής. Με τις πλημύρες του 1987 τα υλικά αυτά δημιούργησαν κώνο πρόσχωσης και μεταφέρθηκαν με μεγάλες ποσότητες νερών στον κάμπο της περιοχής Κομποτάδων με σημαντικές ζημιές στις καλλιέργειες.

Η  έγκριση επέμβασης στην θέση «Ψωμούλα» άνοιξε το δρόμο για μεταλλευτικές δραστηριότητες σε όλη την περιοχή της Οίτης και όχι μόνο στον εθνικό δρυμό. Από την εταιρεία έχουν υποβληθεί και βρίσκονται σε διαδικασία αξιολόγησης, ΜΠΕ για εξόρυξη και στις παρακάτω θέσεις στην Οίτη :

1.    Επέκταση στη θέση Κοκκινόβραχος

2.    Στη θέση Δυό Βουνά – Κοπρισιές στο Δήμο Γοργοποτάμου

3.    Στη θέση ‘Καραβάκι – Χάνι Παπαμίχου’

4.    και στη θέση Τσιμπόγιαννος’

Έχει εγκριθεί επίσης Μ.Π.Ε. για έρευνα κοιτασμάτων Βωξίτη δια γεωτρήσεων σε 297 θέσεις στην Οίτη, στα όρια των Δήμων Υπάτης και Γοργοποτάμου.

Ο Συνήγορος του Πολίτη εκτιμά ότι ακόμη και στην περίπτωση που κάθε μια ξεχωριστά από τις παραπάνω δραστηριότητες λαμβάνει χώρα τηρώντας κάθε νόμιμη προϋπόθεση και κάθε προβλεπόμενο μέτρο για την προστασία του περιβάλλοντος, η αθροιστική επιβάρυνση που αυτές επιφέρουν στην εύθραυστη περιβαλλοντική ισορροπία ενός ιδιαίτερης σημασίας οικοσυστήματος, όπως αυτό ενός Εθνικού Δρυμού, μπορεί να επιφέρει ουσιαστικές και ανεπανόρθωτες βλάβες σε αυτό.

Δεν πρέπει να επιτρέψουμε να γίνει ο Εθνικός Δρυμός της Οίτης «σουρωτήρι», όπως η γειτονική Γκιώνα. Οι «τρύπες» στον εθνικό δρυμό, στη θέση «Κοκκινόβραχος» έχουν προκαλέσει μόνιμα σοβαρές αλλοιώσεις στη μορφολογία και την αισθητική της περιοχής. Τα στείρα απλώθηκαν κατάντη του μεταλλείου σε μήκος 500-800μ. σχεδόν μέχρι τους πρόποδες του βουνού και όχι όπως προέβλεπε η ΜΠΕ και έχουν δημιουργήσει μια απαράδεκτη εικόνα, ορατή από τις γύρω εθνικές οδούς. Η αποκατάσταση του τοπίου δεν είναι δυνατή ούτε με φυσικό αλλά ούτε και με τεχνητό τρόπο λόγω των ιδιαίτερα απότομων  κλίσεων του εδάφους. 

Πόσο νόμιμες μπορεί να είναι υπουργικές αποφάσεις και εγκρίσεις μελετών όταν περιφρονητικά αγνοούν το θεσμικό πλαίσιο προστασίας των εθνικών δρυμών ; Πως μπορούμε να είμαστε υπερήφανοι για τη λειτουργία της κοινωνίας μας όταν επιτρέπει στα ιδιωτικά συμφέροντα να είναι πιο δυνατά από το κοινό καλό και την προστασία του περιβάλλοντος ; Πιστεύουμε ότι σε χώρες που λειτουργούν οι νόμοι και το Σύνταγμα, οι κοινωνίες, τοπικές και εθνικές, νοιώθουν υπερήφανες για την ομορφιά των δρυμών τους και τους προστατεύουν.

 

Η εξόρυξη στη θέση «Κοκκινόβραχος», στον πυρήνα, ακόμη δεν έχει ρυθμιστεί νομικά. Το 2007 προκαλείται ατομική γνωμάτευση του Νομικού Συμβούλου κ. Μπότσιου Χριστοδούλου. Στην απαράδεκτη γνωμάτευση, ο Νομικός Σύμβουλος, επιμελώς αποφεύγει να αναφερθεί στο γεγονός ότι ο χώρος που εντοπίστηκε το κοίτασμα είναι πυρήνας ΕΔ, και αγνοώντας κάθε καθεστώς προστασίας των ΕΔ, αποφαίνεται ότι μπορεί να δοθεί ειδική έγκριση επέμβασης. Θεωρεί δε νομικά πεπλανημένη την άποψη του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης, ότι με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο δεν είναι δυνατό να χορηγηθεί έγκριση επέμβασης χωρίς προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση. Με το αριθμ. 102126/3296Π.Σ./9-1-2008 έγγραφο του το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν αποδέχεται το αριθμ. 3569/ερ.10/3-8-2007 έγγραφο-ατομική γνωμοδότηση του Νομικού Συμβούλου.

Και ενώ το Υπουργείο, οι Δασικές Υπηρεσίες του νομού και της περιφέρειας, η Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, ο Συνήγορος του Πολίτη, οι Επιθεωρητές Περιβάλλοντος, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις, η τοπική παραοίτια κοινωνία, οι ευρωβουλευτές, οι τοπικοί βουλευτές, είναι όλοι αντίθετοι με τη λειτουργία μεταλλείων στον Κοκκινόβραχο, αλλά και σε ολόκληρη την Οίτη, ο τότε Γ.Γ. Περιφέρειας Στ. Ελλάδας κ. Σκορδάς, σε πείσμα κάθε θεσμικού πλαισίου, εθνικού και κοινοτικού, για την προστασία των εθνικών δρυμών, με την αριθμ. 550/05-02-2008 απόφασή του «Περί διενέργειας μεταλλευτικών εργασιών στη θέση «Κοκκινόβραχος» Ο.Π 227 Δ.Δ. Μεξιατών Δήμου Υπάτης από την εταιρεία ΕΛΜΙΝ Α. Ε.», δίνει εντολή στη Δ/νση Δασών Ν. Φθ/δας για την έκδοση έγκρισης επεμβάσεως της ΕΛΜΙΝ στον εθνικό δρυμό Οίτης και στη θέση «Κοκκινόβραχος».

Μας εξόργισε η απόφαση αυτή του ΓΓ και την καταγγείλαμε στα ΜΕ. Επίσης στις 26-5-2008 απευθυνθήκαμε στο Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Γενική Δ/νση Ανάπτυξης και Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος, Δ/νση Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος, Τμήμα Αλλαγής Χρήσης Δασικών Γαιών) και τους ζητήσαμε να μας γνωρίσουν αν μια ατομική γνωμοδότηση Νομικού Συμβούλου είναι ισχυρότερη από την απόφαση της Δ/νσης Προστασίας Δασών και Φυσικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Αγρ. Ανάπτυξης και άρα αν η απόφαση του Γενικού Γραματέα Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας είναι σύννομη. Μέχρι σήμερα η Δ/νση Δασών Ν. Φθ/δας δεν έχει χορηγήσει στην ΕΛΜΙΝ Α.Ε έγκριση επέμβασης στον εθνικό δρυμό Οίτης και στη θέση «Κοκκινόβραχος». Ωστόσο η δραστηριότητα γίνεται.

Στις 22 Δεκεμβρίου 2008 δημοσιεύεται δελτίο τύπου του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, όπου αναφέρεται ότι με απόφαση του ο τότε Υφυπουργός κ. Κιλτίδης έθεσε φραγμό στη μεταλλευτική δραστηριότητα που αναπτύσσεται στον Εθνικό Δρυμό της Οίτης. Αναφέρει δε το δελτίο, ορθώς, ότι η υπόγεια εκμετάλλευση στη θέση «Κοκκινόβραχος» βρίσκεται εντός του πυρήνα του Εθνικού Δρυμού και επικαλείται τις διατάξεις που απαγορεύουν τη μεταλλευτική δραστηριότητα εκεί.

Ενημερώσαμε για όλα αυτά και τη νέα ηγεσία του ΥΠΕΚΑ, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουμε καμία αντίδραση από τη μεριά τους.

Το Μάιο του 2010, λίγες μέρες μετά την επίσκεψη του Πρωθυπουργού στην πόλη μας, όπου μίλησε για προστασία του Μαλιακού, του Σπερχειού και του Εθνικού Δρυμού της Οίτης και για πράσινη ανάπτυξη, εργαζόμενοι της ΕΛΜΙΝ Α.Ε. προφανώς με την προτροπή  των αφεντικών τους, έθεσαν σε πολύωρη ομηρία το Δ/ντή Δασών Φθ/δας και το Δασάρχη Λαμίας, και κάτω από πρωτοφανείς εκβιαστικές και παρασκηνιακές πολιτικές πρακτικές της Περιφέρειας Στ. Ελλάδας τους ανάγκασαν, μετά από εντολή της νυν Γ.Γ. Περιφέρειας, να ανακαλέσουν απόφασή τους σύμφωνα με την οποία δεν έπρεπε να χορηγηθούν στην εταιρεία εκρηκτικές ύλες για εξόρυξη στον πυρήνα του ΕΔ.

Καταγγείλαμε και καταδικάσαμε αυτές τις μεθοδεύσεις του πολιτικού συστήματος που αποδομούν τη λειτουργία των θεσμών και καθιστούν την πολιτική συνώνυμη της ασύδοτης αυθαιρεσίας. Εξακολουθούμε να μη θέλουμε να πιστέψουμε ότι η μόνη ικανότητα που διαθέτει το πολιτικό σύστημα είναι το ψεύδος και ο λαϊκισμός.  Όταν η πολιτική αλλοτριώνεται, οδηγούμαστε με ασφάλεια στην υπεράσπιση των ιδιωτικών οικονομικών συμφερόντων και στον ψηφοθηρικό εκμαυλισμό των πολιτών. Έτσι όμως αποσαθρώνονται οι θεσμοί και καθηλώνεται η κοινωνία σε πολιτική υπανάπτυξη και αθλιότητα.

Ο Εθνικός Δρυμός προσφέρεται κατ'εξοχήν για πεζοπορία – ορειβασία, για ήπιες δραστηριότητες αναψυχής και για περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και αγωγή. Ο συνδυασμός της προστασίας του Εθνικού Δρυμού με την ανάπτυξη της ευρύτερης περιοχής, μπορεί να επιτευχθεί με την ενσωμάτωση της περιβαλλοντικής διάστασης σε όλες τις παραγωγικές δραστηριότητες και διαδικασίες. Ο Δρυμός μπορεί να αποτελέσει πόλο έλξης επισκεπτών και οικοτουριστικών δραστηριοτήτων στο πλαίσιο ενός συστήματος διαχείρισης συμβατού με τις οικολογικές και πολιτιστικές του αξίες. Είναι δυνατόν να αναπτυχθούν κατάλληλα οι παραγωγικές δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής (αγροτουρισμός, οικολογικός τουρισμός, αγροτουριστικοί συνεταιρισμοί κ.λ.π.) με σκοπό τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας παράλληλα με την προστασία του περιβάλλοντος. Κλασικό παράδειγμα παρόμοιας διαχείρισης είναι το Εθνικό Πάρκο Abruzzo στη γειτονική μας Ιταλία. Το ανωτέρω πάρκο παρουσιάζει μεγάλη ομοιότητα ως προς τη χλωρίδα, την πανίδα, τις χωροταξικές και κλιματολογικές συνθήκες με την Οίτη.

Δεν είναι δυνατόν να ισχυριζόμαστε ότι προστατεύουμε τον εθνικό δρυμό αν αφήσουμε να καταστραφεί η υπόλοιπη περιοχή της Οίτης γύρω από τον δρυμό. Σε ολόκληρο το βουνό θα πρέπει να αποκλείσουμε μεταλλευτικές και λατομικές δραστηριότητες και να υποστηρίξουμε ήπιες δραστηριότητες. Η περιοχή μπορεί να αναπτύξει παραγωγικές δραστηριότητες που θα σέβονται το περιβάλλον και τον κόσμο θα κρατήσουν στον τόπο τους.

Είναι ψευδοδίλημα η απώλεια θέσεων από το κλείσιμο των μεταλλείων στην Οίτη. Άλλωστε η ΜΠΕ για τον «Κοκκινόβραχο» προβλέπει περίπου 9 θέσεις εργασίας. Κάλλιστα η εταιρεία μπορεί να τους απορροφήσει στις άλλες μεταλλευτικές επιχειρήσεις της. Η απώλεια των θέσεων από την ήπια ανάπτυξη και από τις αγροτουριστικές  δραστηριότητες, που έχουν ξεκινήσει στην περιοχή τα τελευταία χρόνια, αν η Οίτη μετατραπεί σε τεράστιο μεταλλείο, θα είναι πολλαπλάσιες

Δεν θα πρέπει να επιτρέψουμε τη συνέχιση ενός εγκλήματος που τόλμησαν να ξεκινήσουν χουντικές κυβερνήσεις και παρατείνουν δυστυχώς η αδράνεια και η αδιαφορία δημοκρατικά εκλεγμένων κυβερνήσεων.

Πιστεύουμε ότι τα κριτήρια λήψης αποφάσεων της πολιτικής, τοπικής και εθνικής, θα πρέπει να αντιστοιχούν στην πολυπλοκότητα των περιβαλλοντικών ζητημάτων. Ο εγκλωβισμός στη φιλοσοφία του πολιτικού κόστους και η υποταγή στα ιδιωτικά οικονομικά συμφέροντα, οδηγούν σε μια άγρια ανάπτυξη χωρίς αρχές και αξίες, που μόνον αδιέξοδα δημιουργεί στις τοπικές κοινωνίες και στο περιβάλλον. Αποδεικνύεται τελικά ότι το περιβάλλον μετριέται μόνον με ψήφους στις εκλογές.

Η έννοια της αειφόρου ανάπτυξης τροφοδοτεί θεωρητικές συζητήσεις και επίσημες εκθέσεις πολιτικών και τεχνοκρατών. Οι δυσκολίες ανακύπτουν όταν επιχειρείται η μετάφραση του συνθήματος αυτού σε πολιτική πράξη. Τότε φαίνεται να διαψεύδεται το κράτος με τις πράξεις του, που αποδεικνύουν ότι η βιώσιμη ανάπτυξη δεν είναι εργαλείο διαμόρφωσης πολιτικής αλλά απλώς ένα πολιτικάντικο σύνθημα.

Θεωρούμε το ζήτημα προστασίας της Οίτης πολύ σοβαρό για το παρόν και για τις μελλοντικές γενιές. Θα πρέπει να είμαστε ανεπιφύλακτα αντίθετοι σε κάθε είδους δραστηριότητες, όπως οι προαναφερθείσες, όχι μόνον στον εθνικό δρυμό αλλά σε ολόκληρη την Οίτη.

Θεωρούμε ότι δεν θα πρέπει η παρουσία Σας να νομιμοποιήσει τις παράνομες εξορυκτικές δραστηριότητες στον πυρήνα του Εθνικού Δρυμού. Είμαστε σίγουροι ότι η γιορτή οργανώνεται ώστε με την παρουσία του ανώτατου άρχοντα της χώρας στον τόπο του εγκλήματος, να αποκτηθεί η κοινωνική νομιμοποίηση της δραστηριότητας της ΕΛΜΙΝ στον Εθνικό Δρυμό. Είμαστε αντίθετοι με την επίσκεψη αυτή και θεωρούμε ότι είναι ανεπίτρεπτο να σύρεται ο ανώτατος θεσμός της χώρας, εν αγνοία του και άθελά του, στις σκοπιμότητες της εταιρείας. Οι θεσμικοί φορείς, η πολιτική και πολιτειακή ηγεσία ενός τόπου θα πρέπει να είναι θεματοφύλακες της νομιμότητας. Η μόνη βούληση που μπορούν να έχουν είναι να εναρμονίζονται απόλυτα με τους νόμους μιας δημοκρατικής Πολιτείας.

Με εξαιρετική τιμή

Για το ΔΣ του Ομίλου Φίλων του Δάσους

Η Πρόεδρος                                                            Ο Γραματέας

Ράγκου Πολυξένη                                           Μπλούκας Σταύρος

Λαμία, 3-12-2010, Αριθμ. πρωτ. 310